Այսօր՝ 2020-07-13 | RSS | FACEBOOK

2019-11-19 10:16:17 2020-01-15 11:02:47 2017-10-20 12:23:59 2018-03-16 10:48:17 2019-01-16 10:09:19 2017-09-02 12:20:34 2019-11-20 11:06:50 2019-11-19 09:27:18 2019-11-13 11:40:48 2019-11-21 09:15:52 2020-01-23 08:14:55 2020-01-16 10:27:17

Դա դառնում է փաստ, երբ հանրությունը հասկանում է, որ ինքը քվեաթերթիկ լրացնող չի. Գագիկ Չարչյանն՝ 2018-ի իրադարձությունների մասին

 

Globnews.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք` հեղափոխության տարբեր մասնակիցների և իրադարձություններին տարբեր տեսանկյուններից մոտեցող մասնագետների միջոցով փորձելով ներկայացնել ու բացատրել այն, ինչ տեղի ունեցավ 2018-ին, ինչ աշխարհին հայտնի դարձավ որպես թավշյա հեղափոխություն: Մեր զրուցակիցը արվեստագետ Գագիկ Չարչյանն է:

-Որո՞նք են հեղափոխության կարևոր քայլերը:

-Էս պրոցեսը գործեց շատ միաձև, բայց դինամիկ զարգացմամբ: Հենց այդ ցանցային զարգացումն էր, որ ուժային կառույցների գործունեությունը դարձրեց ուղղակի անիմաստ: Այսինքն՝ բռնություն գործադրել մի տեղ, ուր ամբողջ հանրությունն է, ոչ մի ձև հնարավոր չէր: Իհարկե, փորձեր միշտ էլ եղել են, վերջերում հասկացան, որ իմաստ չունի:

Ամենակարևոր գիտակցումը անհնազանդությունն էր, խաղաղ անհնազանդությունը, երբ որ դու բան չես անում, ոչ մի բան չես անում ուղղակի, բայց չես շարժվում իշխանության նորմատիվներով: Քեզ, ասենք, բռնում են, դու չես բռնանում, քեզ քշում են, դու չես դիմադրում, բայց չես անում էն, ինչ իրանք են ուզում: Այսինքն՝ բան չեն կարա, եթե նույնիսկ մի 2 անգամ բռնություն են գործադրում, տեսնում են, որ դա անիմաստ է: Էդ անհնազանդությունն ամենակարևոր բանն է, և ընդհանրապես քաղաքական էլեմենտը գտնվում է էդ անհնազանդության տակ: Մեր իրականության մեջ քաղաքական դաշտում լրիվ պարալիզացված էր: Ոչ մի քաղաքական երևույթ չկար, հենց հանրությունը, հենց բազմությունը սկսեց նորմատիվները խախտել, միանգամից քաղաքական էլեմենտը խախտվեց: Երբ դու չես համաձայնում իշխանության հետ, դու դիմադրում ես, միանգամից քաղաքական բաղադրիչը սկսում է ի հայտ գալ: Իսկ դա դառնում է փաստ, երբ որ հանրությունը հասկանում է, որ ինքը քվեաթերթիկ լրացնող չի, և որպես քաղաքացի մենակ անձնագիր կրող չի, և ինքը կարող է իրեն օժտի լիազորություններ ունենալու իրավունքով: Էդ բաներն են, որ քաղաքական էլեմենտը դարձնում են հնարավոր և քաղաքականությունը դարձնում են իրական: Էդ նաև ուղիղ դեմոկրատիայի անմիջական մասն է:

-Արդյո՞ք թավշյա հեղափոխությունը փաստ է:

-Ինձ թվում է՝ պրոցեսի մեջ է, ձևակերպումներն արված են, իշխանության լծակները հանրության ձեռքերում են, հասարակության թեկնածուն իշխանության կրողն է, և հարկավոր է էդ ձևակերպումներն արդեն դարձնել գործիք: Հիմա էդ պրոցեսն ա: Փաշինյանի արած ուղիղ ձևակերպումները դեմոկրատիայի, հանրաքվեի ինստիտուտները դառնալու են գործիք, յուրաքանչյուրն ունենալու է էդ գործիքներն աշխատացնելու հնարավորություն, թե չէ: Հիմա այ էդ պրոցեսն է: Կարելի է համարել հեղափոխությունն ավարտված, երբ որ էդ գործիքներն աշխատեն:

-Ինչի՞ հեղափխություն էր, արժեքների՞:

-Դե հեղափոխությունը ենթադրում է ֆորմացիայի հեղափոխություն, որը չի կարող չունենալ էդ բաղադրիչները: Եթե համաձայն ենք, որ հեղափոխություն է, ուրեմն էդ բոլորը անմիջականորեն կան: Հարց է՝ դրանք արդեն աշխատում են, թե չէ, բայց դրանց սաղմերն արդեն դրված են: Հանրությունն արդեն շարժվում է էդպես, ասենք արժեքների փոփոխությունը գործում է արդեն, թե չէ, բայց առայժմ էդ ուղենիշը կա: Եթե մենք համաձայն ենք, որ սա հեղափոխություն է, ապա դա ֆորմացիա է արդեն, ֆորմացիա մենք հասկանում ենք, երբ քրեաօլիգարխիկ կառավարման մոդելին փոխարինում է ուղիղ դեմոկրատականը: Ես համաձայն եմ Ռանսերի հետ, որ դեմոկրատիան կառավարման մոդել չի, դեմոկրատիան հայտնվում է էն ժամանակ, երբ հանրությունն ինքն իրեն օժտում է լիազորություններով:

-Ո՞ր քայլերն են եղել սխալ և անտեղի: Կա՞ն նման քայլեր:

-Կարծում եմ՝ ոչ: Մեծ հաշվով՝ կարելի է նախկին իշխանության քայլերը համարել անտեղի, ժամանակավրեպ, սխալ: Ես համոզված եմ, որ ոչ մեկը հենց սկզբից չգիտեր՝ ինչ է լինելու, ու շատ դժվար էր պատկերացնել, որ նման ավարտ կարող է տեղի ունենալ ու որ էս մեթոդը կարող է աշխատել՝ ցանցային ու տոտալ, որ մարդիկ կարող են ինքնակազմակերպվել, որ ինքնությունները կարող են ընդհանուր եզր գտնել: Էդ ֆենոմենալ բան է, էդ իդեալական հասարակության մոդել է: Ու էդ սիրո ու համերաշխության լոզունգը հենց ես դրանում եմ տեսնում էլի, էդ կարճ ժամանակի մեջ, երբ ստեղծվեց էդ իդեալական մոդելը: Որտեղ որ չի գործում ոչ մի օրենք, երբ որ հանրությունը ինքը կարող է սամանի օրենքներ իր ներսում: Այսինքն՝ փողոցը, որ, նախ, նորմատիվ տեղաշարժվելու համար է գծած, մարդիկ դա դարձնում են գնդակ, խաղալու տեղ: Դա սկսվեց Ֆրանսիայի հրապարակից: Հետո մի շատ կարևոր պահ էլ կար, որ Նիկոլը և իր թիմը շատ ուշադիր լսում էին բոլոր խոսակցություները, խորհուրդներն ու քննադատությունները: Եվ դա շատ արագ հասնում էր տեղ, և նրանք վերանայումներ էին անում: Հատկապես առաջին օրերին դա ցայտուն երևում էր: Այսինքն՝ քննադատությունները, որ չի կարելի միացնել հին երաժշտություն, չի կարելի հին լոզունգները հնչեցնել, կարելի է երիտասարդներին առաջ տանել:

Նիկոլ Փաշինյանն իրեն շատ ճիշտ, կարելի է ասել՝ ճշգրիտ է պահել: Հասարակության հետ դիստանցիաների բացակայությունը, խոսքի ինտոնացիան, ամեն մի իմաստային արտահայտության կրկնությունը շատ ճշգրիտ աշխատեց: Իհարկե, խարիզման նույնպես շատ կարևոր էր: Նա, ամեն դեպքում, խարիզմատիկ մարդ է:

Սկիզբը՝ այստեղ:

Հարցազրույցներն անց են կացվել GlobNews.am-ի՝ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության պատճառների, հիմնական դերակատարների և հանգամանքների մասին պատմող վերլուծական նյութերի պատրաստման ընթացքում: Նյութերը պատրաստվել են ԵՄ կողմից ֆինանսավորվող «Բաց մեդիա հանգույց» ծրագրի աջակցությամբ: