Այսօր՝ 2019-03-19

Դիդիե Մարուանին նոր դատական հայց է ներկայացրել Ֆիլիպ Կիրկորովի դեմ Լոռիում մտել են 82-ամյա տարեց կնոջ տուն, կպչուն ժապավենով կապել նրա բերանն ու գողացել խնայած փողերը Պաշտոնապես որևէ հիմնավորում չի ներկայացվել՝ ինչու Հայաստանը չի մասնակցում ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին. Արման Բաբաջանյան Տնտեսական զարգացման տեսանկյունից միջնաժամկետ հեռանկարում կանխատեսումները պահպանողական են. Ջանջուղազյան Շվեդիայում հուշարձան կկանգնեցվի՝ ի հիշատակ հայերի ու ասորիների ցեղասպանության Գլխավոր ռեֆորմներ են լինելու, մարդիկ աշխատանք կարող են կորցնել էս պրոցեսում. Արսեն Խառատյան Իմ ընտանիքի անդամների հետ ամբողջ օրը դուրս եմ գալու մեր քաղաքը մաքրելու համար․ Հայկ Մարության (տեսանյութ) Հայաստանը պատրաստում է Բաքվի հետ բանակցությունների նոր ռազմավարություն․ Սաֆրաստյան «Դալմա գարդեն մոլում» թալանել են «Կիոկուշին» կարատեի ֆեդերացիայի նախագահին՝ հափշտակելով կես միլիոն դրամ Հայաստանը վճռական է խորացնելու ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների գործընթացը. ԱԺ նախագահ Արցախի վրա կախված է աբխազականացման վտանգը. Սեֆիլյան Վանդալիզմ Կենտրոնական ավտոկայանում. Բոգոյի մտերիմներն ավերել են նրա նախկին «սենյակները»․ ՀԺ Հայաստանի FAST հիմնադրամի եւ Ինդոնեզիայի BeKraf գործակալության միջեւ հուշագիր է ստորագրվել «Նեթանյահու, մի հատ քաշի՛ր որդուդ ականջը»․ Էրդողանը՝ Իսրայելի վարչապետին Կամ իշխանության վերարտադրություն և ավտորիտարիզմ, կամ պայքար ու հավատ առ փոփոխություն․ Գոռ Մադոյան SkyUp լոուքոսթերը կանոնավոր չվերթներ կիրականացնի Երևան–Օդեսսա և հակառակ ուղղությամբ Ի դեմս իտալական ընկերությունների՝ մենք բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում համագործակցության մեծ ներուժ ենք տեսնում. նախարար 206 արտակարգ դեպք՝ 1 շաբաթում Շամլուղ համայնքի նախկին ղեկավարն ավելի քան 14 միլիոն դրամ է յուրացրել․ ոստիկանություն (տեսանյութ) Վերաքննիչի որոշումը կբողոքարկենք. Քոչարյանի փաստաբան
Երեխաներին փողոցում մոտենում են տարբեր անձինք և թմրանյութեր պարունակող կոնֆետներ առաջարկում. Մարինա Խաչատրյան Մանկապարտեզներին ձիու միս մատակարարելու մեղադրանքով մեկ անձ ձերբակալվել է Պարո՛ն Փաշինյան, ես այն քաղաքացիներից մեկն եմ, որը պատրաստ է տնտեսական հեղափոխության ջահակիրը դառնալու Ազգովի էժան ենք պրծել, որ Ազնավուրին չասաց՝ վե՛ր կաց և քայլի՛ր Երեկ վարչապետի ընտանիքի անդամներից ևս մեկը մամուլին փորձեց դասեր տալ. Սաթիկ Սեյրանյան Քաղաքացին ահազանգում է. հավի թևիկի փոխարեն սառույց են վաճառում- տեսանյութ Երկու գիրք ունես` մեկը նվիրիր. գրքաշատ օր Եղվարդում Վարչապետի հեռանալը անակնկալ էր ժողովրդի համար. «Հրապարակ» Սեռական հարաբերության լուսանկարները հարազատներին ուղարկելու սպառնալիքով տնօրենը 25-ամյա կնոջից պահանջել է 600.000 դրամ Փաշինյանն ասաց՝ իսկ կարող ա գժվեմ ու բեմից հայտարարեմ սրա մասին. Ժպտացինք ու ասացինք՝ ճիշտը դա ա. Միքայել Նահապետյանը՝ թավշյա հեղափոխության մասին. Մաս 1 Այսօրվանից սկսած վարչապետին օր ու արև չեմ տալու. Շարմազանով Ութամյա երեխային ինքնասպանության հասցնելու դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել Հեղափոխություն տեղի չի ունեցել, դեռ պետք է լինի արժեքների հեղափոխություն․ Շահեն Հարությունյան Թե ինչպես կիսատ թողեց ուսումը և Կիևից եկավ Հայաստան՝ շարժմանը մասնակցելու. Գոհարիկ Տիգրանյանը՝ թավշյա հեղափոխության մասին «Դիլիջան» ազգային պարկի վարչական շենք տանող ճանապարհին կրակոցներ են հնչել․ կասկածյալները հայտնաբերվել են (տեսանյութ) Գեղարքունիքում տղամարդուն ողջ-ողջ այրել են. նոր մանրամասներ սահմռկեցուցիչ դեպքից «Լեռնային Ղարաբաղի շրջակա տարածքների վերադարձ Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո, միջանկյալ կարգավիճակ ԼՂ-ի համար». Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարությունը «էդքան սուտ կլինի՞. ականատեսը պատմում է, թե ովքեր են փրկել ոստիկանների կյանքը. «Ասպարեզ» Թավշյա, ոչ բռնի հեղափոխությունը. քայլեր, որ փոխեցին բազմաթիվ իրողություններ Հայաստանում Արտաբյուջետային չլինի, այլ միջոցներ էլ կան պարգևավճարների համար. արտաբյուջետային հաշիվների սառեցումը խոստո՞ւմ, թե՞ ծրագիր
2018-03-27 11:45:06 2018-02-17 11:45:51 2017-10-20 12:23:59 2018-03-16 10:48:17 2019-01-16 10:09:19 2017-09-02 12:20:34 2018-06-02 10:48:52 2018-03-30 10:23:07 2019-01-10 17:41:48 2019-02-13 11:55:05 2018-06-05 11:55:11 2018-03-30 11:27:19

Չի կարելի ասել, որ լիդեր չկար, լիդերը Նիկոլ Փաշինյանն էր. Էդգար Վարդանյան

 

Globnews.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք` հեղափոխության տարբեր մասնակիցների և իրադարձություններին տարբեր տեսանկյուններից մոտեցող մասնագետների միջոցով փորձելով ներկայացնել ու բացատրել այն, ինչ տեղի ունեցավ 2018-ին, ինչ աշխարհին հայտնի դարձավ որպես թավշյա հեղափոխություն: Մեր զրուցակիցը քաղաքական վերլուծաբան Էդգար Վարդանյանն է:

- Ինչպե՞ս հեղափոխությունը դարձավ հնարավոր:

- Հեղափոխությունը դարձավ հնարավոր նախ այն բանի պատճառով, որ հասարակությունում ձևավորված էր սեփական իրավունքները պաշտպանելու ունակ և սեփական իրավունքների հաստատման համար պայքարելու ցանկություն և կարողություն ունեցող որոշակի հատված: Ակտիվ հատված, որն արդեն իսկ փորձված էր, որն ուներ տարբեր տեսակի քաղաքացիական նախաձեռնությունների, տարբեր տեսակի քաղաքական բողոքի ակցիաների մասնակցելու փորձ, որոշ դեպքերում նաև հաջողված փորձ։ Նաև պետք է երևի նշել հետևյալ գործոնը՝ մարդիկ կարծես թե ինչ-որ տեղ ճարահատյալ իրավիճակում էին գտնվում, այսինքն՝ անընդհատ դժգոհում էին, անընդհատ փորձում էին ինչ-որ բան փոխել, որը չէր ստացվում, և կարծես թե կարողացան մոբիլիզացնել իրենց ուժերը և վերջին անգամ փորձել ճարահատյալ ինչ-որ մի բան անել, և դա նաև բերեց նրան, որ մարդիկ կորցրին վախը, իրենց որևէ բան չէր կանգնեցնում:

Շատ կարևոր գործոններից մեկն այն է, որ պայքարող հանրությունը, որ մասնակցում էր բողոքի ակցիաներին, այս անգամ չափազանց ներկայացուցչական էր՝ տարբեր շերտեր, տարբեր խմբեր մասնակցում էին այդ բողոքի ակցիաներին, կարելի է ասել՝ որևէ խումբ, որևէ շերտ անմասն չէր մնում, և նրանք, որոնք չէին մասնակցում, տանն էին նստած, անպայման ունեին որևէ ընկեր, կամ բարեկամ, հարազատ, որը մասնակցում էր, և դա ապահովեց նաև նրանց մասնակցությունը: Մարդիկ արդեն ամոթ համարեցին դուրս չգալ փողոց։ Կարծես թե 2 տարբեր նախաձեռնություններ զուգահեռ էին գործում՝ մեկը քաղաքական, մյուսը՝ քաղաքացիական, և դա էլ վստահություն առաջացրեց մարդկանց մոտ, որ այս անգամ գուցե կարող է ստացվել, կամ նույնիսկ եթե չստացվի, իրենք վստահ են, որ այս պայքարն ամբողջությամբ արդար է, և հնարավոր չէ կեղծել, որովհետև համ վստահություն ներշնչող տարբեր քաղաքացիական ակտիվիստներ, ՀԿ-ներ են ներգրավված, շատերի կողմից հարգված պատգամավորներ, կամ քաղաքական գործիչներ, և նաև հետևյալ գործոնը լուրջ դեր խաղաց: Ինչպես տեսնում եք՝ բազմաթիվ գործոններ են պատասխանատու այս հաջողության համար: Չկա մեկ գործոն, որ մենք ասենք՝ այ էս գործոնով էր պայմանավորված, որ հաջողեց պայքարն այս անգամ:

Եվ նաև կարող եմ հետևյալ գործոնը նշել, որպես հաջողությանը նպաստող գործոն, դա Նիկոլ Փաշինյանի և իր թիմի անձնուրաց, անվախ, առաջին գծում միշտ լինելու պատրաստակամությունն էր: Դա էլ մարդկանց ոգևորգեց։ Նաև հաջորդ գործոնը կարող եմ նշել այն, որ Սերժ Սարգսյանը փաստացի խաբեց մարդկանց, և մարդիկ որոշակի հույս ունեին, որ իշխանությունները գնալու են ռեժիմի փափկացման ճանապարհով, որ լինելու է որոշակի ազատական բարեփոխումներ, Կարեն Կարապետյանի հետ որոշակի սպասումներ կային կապված, որ նա միգուցե օլիգարխիկ համակարգին դեմ գնացող բարեփոխումներ կանի, և այդ սպասելիքները չարդարացան, հակառակը՝ մարդիկ տեսան, որ ամեն ինչ գնում է դեպի ավելի ավտորիտար պետություն սարքելու ուղղությամբ։

- Ձեր կարծիքով` ո՞ւմ կարելի է համարել հեղափոխության լիդեր կամ լիդերներ:

- Չի կարելի ասել, որ լիդեր չկար: Այդ լիդերը Նիկոլ Փաշինյանն էր: Բայց մյուս կողմից՝ մարդիկ բազմաթիվ պայքարի մասերում, հատվածներում ունեին ինքնուրույնություն՝ ավտոնոմիա: Փաստացի իրենք էին հենց որոշում կայացնողները յուրաքանչյուր դեպքում, երբ օրինակ՝ փողոց էին փակում: Նրանց ոչ ոք չէր ասում՝ գնացեք էս ինչ տեղը, էս ինչ բանն արեք: Այսինքն՝ ընդհանուր ստրատեգիան ներկայացվում էր Նիկոլի կողմից, բայց նաև պետք է նշել, որ այդ ստրատեգիաներն էլ այնպես չէ, որ Փաշինյանը միանձնյա էր որոշում: ՔՊ-ն և «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնությունը, նաև որոշ ակտիվիստներ, դրսից նույնիսկ մասնակցում էին որոշումների կայացմանը, քննարկումների փուլեր էին լինում ազատ, երբ մարդիկ մտածում էին՝ ինչպես պետք է պայքարը մղել: Երբ այդ կայացված որոշումը ներկայացնում էր հանրությանը, հանրությունը դա ընկալում էր որպես սեփական որոշում, այսինքն՝ այդ մարդիկ վստահություն են ներշնչում, որոնք նախապես ավելի փորք խմբերով ինչ-որ քննարկումներ էին անում: Բացի այդ, մարդկանց հոգեհարազատ էր այն, ինչ արվում էր: Հետաքրքիր էր նաև՝ ինչ-որ տեղ ֆեստիվալի մթնոլորտն էր, որը գրավում էր մարդկանց:

- Որո՞նք են հեղափոխության կարևոր քայլերը:

- Ամենակարևորն այն էր, որ նախ ասվեց՝ «մենք չենք մերվելու այս իրավիճակին, մենք սա չենք ընդունում, մենք պատրաստ ենք սրա դեմ պայքարել, մենք հնարավորինս ամեն ինչ անելու ենք, որ իշխանությունների այս սցենարը չիրականացվի»: Էդ առաջին քայլն էր, երկրորդը՝ «այ հենց մենք առաջին գծում ենք լինելու, մենք ենք սկսում, եթե տուժող է լինելու, մենք ենք տուժվելու՝ քաղաքական գործիչներս ու քաղաքացիական ակտիվիստները, որոնք գործում էին «Մերժիր Սերժին» ֆորմատով»: Պարզ նպատակ էր դրված, հասկանալի, ընկալելի, ընդունելի: Մարդիկ չէին ուզում Սերժի իշխանության երկարացում, մարդիկ չէին ուզում, որ պահպանվի այդ ռեժիմը՝ ավտորիտար, օլիգարխիկ, շահարկող, մարդկանց ճնշող, կեղեքող, և փաստորեն հասկանում էին, որ եթե հնարավոր է էնպես անել, որ Սարգսյանը չընտրվի վարչապետ, էդ նշանակում է՝ մենք փաստացի թուլացնում ենք իշխանությունների դիրքերը, հնարավորություն ենք ստանում հաստատել արդեն նոր՝ ավելի արդար քաղաքական ռեժիմ:

Եվ հաջորդ կարևոր բանը էն էր, որ ապակենտրոն պայքար էր, ապակենտրոն գործողություններ, և յուրաքանչյուրն իր անելիքը տեսնում էր։ Կարծում եմ, որ շատ կարևոր դեր խաղաց հենց էն հայտարարությունը, և դրան հաջորդած գործողությունը, որ սկսում ենք ապակենտրոն երթերը, փողոցներ փակելը, կամուրջներ փակելը: Եվ կարծում եմ՝ եթե դա չլիներ, շատ դժվար էր լինելու հասնել հաջողության: Եվ իշխանություններին ավելի հեշտ էր ինչ-որ մի տեղ հավաքված մարդկանց ցրել:

Հա, ի դեպ, ասեմ հետևյալ բանը, որ ես բազմիցս, տարիներ շարունակ, երբ վերլուծում էի քաղաքացիական անհնազանդության ակցիաները, քաղաքացիական դիմադրության փիլիսոփայությունն էի ուսումնասիրում, ներկայացնում, ինքս բազմիցս նշել եմ, որ եթե ուզում ես պայքարդ արդյունավետ լինի, եթե քո նկատմամբ ուժ են կիրառում և քեզ ցրում են, ճիշտ է, որ դու նորից վերադառնաս պայքարի: Այսինքն՝ եթե ցրեցին, լավ դու հնազանդվում ես էդ պահին, բայց հետո նորից գալիս ես, մի քանիսին ազատազրկում են, ուրիշները, ընկերները միանում են պայքարին, իրենց փոխարեն են դուրս գալիս: Մեկի ազատությունն են պահանջում, բայց իրենք ևս մասնակցում են նույն տեսակի գործողությունների և այդպես շարունակ: Եվ այս անգամ, ըստ էության, այդպես եղավ, այսինքն՝ ուժ կիրառվեց, մարդիկ չցրվեցին, կամ եթե ցրվեցին, նորից մի ժամ հետո, երկու ժամ հետո կամ հաջորդ օրը հավաքվեցին: Պարզ խնդիր էր դրված՝ որպես նպատակ: Գրավիչ գործողություններ, ապակենտրոն գործողություններ, մարդիկ իրենց սեփական դերակատարությունն արժևորում են, տեսնում էին, որ իրենք լուրջ գործողությամբ են զբաղված և իրենք իսկապես կարողանում են փաստորեն իրավիճակ փոխել, մթնոլորտ փոխել, դժվարություններ ստեղծում իշխանությունների համար: Այդ զգացողությունը առաջացավ մարդկանց մոտ, դա էլ ամենակարևոր կետերից մեկն էր: Եվ էստեղ, իհարկե, սա միգուցե վիճելի հարց է, բայց ես կարծում եմ, որ իշխանությունների այդ անորոշությունը նույնպես դեր խաղաց, այսինքն՝ իրենք չգիտեին՝ ինչ անել, երբ որ իրենք ուժ կիրառեցին, արդեն ուշ էր: Միգուցե, եթե իրենք ուժ կիրառեին ավելի շուտ այս ամենին գործը չհասներ:

Հարցազրույցներն անց են կացվել GlobNews.am-ի՝ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության պատճառների, հիմնական դերակատարների և հանգամանքների մասին պատմող վերլուծական նյութերի պատրաստման ընթացքում: Նյութերը պատրաստվել են ԵՄ կողմից ֆինանսավորվող «Բաց մեդիա հանգույց» ծրագրի աջակցությամբ: