Այսօր՝ 2019-11-23 | RSS | FACEBOOK

Պատճառը մտավախությունն է, որ հաշվառումը կարող է փաստական հիմք լինել բնակչի կողմից սեփականության իրավունքի ձեռքբերման համար. Մնացական Բիչախչյան Այս գործելաոճը և քաղաքական վարքաբանությունը, որը լայնորեն կիրառվում է Փաշինյանի կողմից, որպես մոդել կրկնօրինակվում է նաև թիմի առանձին դերակատարների կողմից և, պետք է ասել, շատ անտաղանդ. Վլադիմիր Մարտիրոսյան Պաշտոնական Երևանը պետք է դադարեցնի Արցախի ինքնորոշման իրավունքին հակասող որևէ հայտարարություն հնչեցնել. Վերնատուն Ստիպված ենք լինելու պասիվ դիտորդի կարգավիճակում հետևել, թե ինչպես է մեր համազգային վիշտը դառնում սակարկությունների առարկա երրորդ երկրների կողմից. Արման Բաբաջանյան Կրթության և գիտության նախկին նախարարը` ոլորտի հարցերի, իրեն ուղղված մեղադրանքների մասին. Լևոն Մկրտչյանի հոդվածը Աշխատանքի հնարավորություն բրոքերների և դիսպեչերների համար Ինչու է կալանավորվել Արթուր Տոնոյանը Մոսկվայում հայտնաբերվել և ձերբակալվել է Լևոն Սարգսյանը՝ Ալրաղացի Լյովը. ոստիկանություն Քանի դեռ վարչապետն ապավինում է պոպուլիզմին, վարկանիշը շարունակաբար անկում է գրանցելու. «Փաստ» Նոր գաղտնի «քաղաքական» շարժում. Վաղը համաժողով են անում. ո՞վ է հետեւում. «Փաստ» ԱԺ նախագահի՝ ԱԽ նիստերին մասնակցելու օրինագիծը կընդունվի. Արման Բոշյան. «Հրապարակ» Գագիկ Ծառուկյանը խաղում է երկու լարի վրա. ինչու չի միացել «Վերնատանը». «Իրատես» Երբ քաղաքականությունն իրավիճակային է և դեկլարատիվ հայտարարությունների վրա հիմնված. «Փաստ» Ամեն վայրկյան կարող էին վզից բռնել ու դուրս շպրտել․ Հրաչյա Հարությունյանը՝ ադրբեջանցի բլոգերի մասին. «Ժողովուրդ» Քաղաքական ճնշո՞ւմ թե՞ հրաժարական․ Վանեցյանն «անատամ» չի եղել. մանրամասներ ՀՖՖ գործկոմի նիստից. «Ժողովուրդ» ՍԴ-ից վաղաժամ թոշակի գնացածներին կարող է «գցե՞ն» իշխանությունները. «Հրապարակ» Փաշինյանը հիմա էլ Հիսուսի հետ է համեմատում իրեն. «Իրատես» Սերժ Սարգսյանի ելույթ շարունակություն կունենա. նա մասնավոր զրույցներում շատ փակագծեր է բացել. «Փաստ» Կադաստրի արդեն նախկին ղեկավար Սահրատ Պետրոսյանին դատի են տվել Խեցգետին ունենալու հույսով
Բացառիկ տեսանյութ. «Օպելը» դիտավորյալ բախվում է զինակոչիկներին ուղեկցող ՃՈ ավտոմեքենային, վերջինս գլորվում է ձորը. տեսանյութ Թուրք զինվորները նկարահանել են, թե ինչպես են Սիրիայի հյուսիսում սպանում քրդերին (տեսանյութ) Պատասխան «Արմենիա» բժշկական կենտրոնում երեխային կորցրած Հայկուհի Խաչատրյանի հրապարակային հայտարարություններին Արցախի հարցում տհաճ անակնկալներ են սպասվում Եվրապառլամենտի զեկույցներում. «Հրապարակ» Փոխգնդապետին ծեծի ենթարկած նախկին փոխմարզպետի փաստաբանը՝ Վայոց Ձորի նորանշանակ մարզպետ Կենդանիների հանդեպ դաժան վերաբերմունքը քրեականացվեց Մեքենաների ներկրման հարկերը 3-5 տարով նվազեցնելու առաջարկ Լուսավոր Հայաստանից.shantnews.am Գագիկ Խաչատրյանի կալանքը երկարաձգվեց. դատարանը բավարարեց ԱԱԾ միջնորդությունը․ Tert.am Սլովակիայի արտգործնախարարը ակնկալում է հյուրընկալել Հայաստանի ու Ադրբեջանի իր գործընկերներին Իտալացի պատգամավորը գետնին է նետել թուրքական դրոշով շոկոլադի տուփը (տեսանյութ) Ողջ ճշմարտությունը «Հաց բերողի» մահվան հանգամանքների մասին․ Արփինե Հովհաննիսյան Գլխավոր դատախազի խորհրդականը չպատասխանելով պատասխանում է Արփինե Հովհաննիսյանին․ թեման «Հաց բերողի» մահվան հանգամանքներն են «Նիկոլ Փաշինյանը պետք է րոպե առաջ հրաժարական տա». Վիտալի Բալասանյան. 168.am 410 %-ով ավելի շատ ծախս գործուղումների համար՝ 2018-ի և 603 %-ով 2017-ի նույն ժամանակահատվածի համեմատ․ tert.am Ուժեղ հայկական ընտանիքով հպարտ Փաշինյանը քաջալերում է ակտիվ կնոջը Արտակարգ դեպք Սյունիքի մարզում. Կապանում տեղակայված ՀՀ ՊՆ N զորամասից 5 օր է՝ ժամկետային զինծառայող է անհետացել Սևանա լճից լրացուցիչ ջրառը բացառում են օրենքով․ Արմենպրես Թուրք մարզիչը հանդերձարանում հերթով ապտակում է ֆուտբոլիստներին (տեսանյութ) Սիմոն Մարտիրոսյանը ռեկորդային ցուցանիշով՝ Եվրոպայի Մ23 տարեկանների չեմպիոն. տեսանյութ Եթե ինձ ձերբակալելով մեր ժողովուրդը գոհ ու երջանիկ կլինի, եթե ինձ ձերբակալելով մարտի 1-ը, հոկտեմբերի 27-ը կհամարվեն ամբողջովին բացահայտված... ապա թող ձերբակալեն. Սերժ Սարգսյան
2019-11-19 10:16:17 2018-02-17 11:45:51 2017-10-20 12:23:59 2018-03-16 10:48:17 2019-01-16 10:09:19 2017-09-02 12:20:34 2019-11-20 11:06:50 2019-11-19 09:27:18 2019-11-13 11:40:48 2019-11-21 09:15:52 2019-11-22 10:21:54 2019-11-22 11:35:11

Չի կարելի ասել, որ լիդեր չկար, լիդերը Նիկոլ Փաշինյանն էր. Էդգար Վարդանյան

 

Globnews.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք` հեղափոխության տարբեր մասնակիցների և իրադարձություններին տարբեր տեսանկյուններից մոտեցող մասնագետների միջոցով փորձելով ներկայացնել ու բացատրել այն, ինչ տեղի ունեցավ 2018-ին, ինչ աշխարհին հայտնի դարձավ որպես թավշյա հեղափոխություն: Մեր զրուցակիցը քաղաքական վերլուծաբան Էդգար Վարդանյանն է:

- Ինչպե՞ս հեղափոխությունը դարձավ հնարավոր:

- Հեղափոխությունը դարձավ հնարավոր նախ այն բանի պատճառով, որ հասարակությունում ձևավորված էր սեփական իրավունքները պաշտպանելու ունակ և սեփական իրավունքների հաստատման համար պայքարելու ցանկություն և կարողություն ունեցող որոշակի հատված: Ակտիվ հատված, որն արդեն իսկ փորձված էր, որն ուներ տարբեր տեսակի քաղաքացիական նախաձեռնությունների, տարբեր տեսակի քաղաքական բողոքի ակցիաների մասնակցելու փորձ, որոշ դեպքերում նաև հաջողված փորձ։ Նաև պետք է երևի նշել հետևյալ գործոնը՝ մարդիկ կարծես թե ինչ-որ տեղ ճարահատյալ իրավիճակում էին գտնվում, այսինքն՝ անընդհատ դժգոհում էին, անընդհատ փորձում էին ինչ-որ բան փոխել, որը չէր ստացվում, և կարծես թե կարողացան մոբիլիզացնել իրենց ուժերը և վերջին անգամ փորձել ճարահատյալ ինչ-որ մի բան անել, և դա նաև բերեց նրան, որ մարդիկ կորցրին վախը, իրենց որևէ բան չէր կանգնեցնում:

Շատ կարևոր գործոններից մեկն այն է, որ պայքարող հանրությունը, որ մասնակցում էր բողոքի ակցիաներին, այս անգամ չափազանց ներկայացուցչական էր՝ տարբեր շերտեր, տարբեր խմբեր մասնակցում էին այդ բողոքի ակցիաներին, կարելի է ասել՝ որևէ խումբ, որևէ շերտ անմասն չէր մնում, և նրանք, որոնք չէին մասնակցում, տանն էին նստած, անպայման ունեին որևէ ընկեր, կամ բարեկամ, հարազատ, որը մասնակցում էր, և դա ապահովեց նաև նրանց մասնակցությունը: Մարդիկ արդեն ամոթ համարեցին դուրս չգալ փողոց։ Կարծես թե 2 տարբեր նախաձեռնություններ զուգահեռ էին գործում՝ մեկը քաղաքական, մյուսը՝ քաղաքացիական, և դա էլ վստահություն առաջացրեց մարդկանց մոտ, որ այս անգամ գուցե կարող է ստացվել, կամ նույնիսկ եթե չստացվի, իրենք վստահ են, որ այս պայքարն ամբողջությամբ արդար է, և հնարավոր չէ կեղծել, որովհետև համ վստահություն ներշնչող տարբեր քաղաքացիական ակտիվիստներ, ՀԿ-ներ են ներգրավված, շատերի կողմից հարգված պատգամավորներ, կամ քաղաքական գործիչներ, և նաև հետևյալ գործոնը լուրջ դեր խաղաց: Ինչպես տեսնում եք՝ բազմաթիվ գործոններ են պատասխանատու այս հաջողության համար: Չկա մեկ գործոն, որ մենք ասենք՝ այ էս գործոնով էր պայմանավորված, որ հաջողեց պայքարն այս անգամ:

Եվ նաև կարող եմ հետևյալ գործոնը նշել, որպես հաջողությանը նպաստող գործոն, դա Նիկոլ Փաշինյանի և իր թիմի անձնուրաց, անվախ, առաջին գծում միշտ լինելու պատրաստակամությունն էր: Դա էլ մարդկանց ոգևորգեց։ Նաև հաջորդ գործոնը կարող եմ նշել այն, որ Սերժ Սարգսյանը փաստացի խաբեց մարդկանց, և մարդիկ որոշակի հույս ունեին, որ իշխանությունները գնալու են ռեժիմի փափկացման ճանապարհով, որ լինելու է որոշակի ազատական բարեփոխումներ, Կարեն Կարապետյանի հետ որոշակի սպասումներ կային կապված, որ նա միգուցե օլիգարխիկ համակարգին դեմ գնացող բարեփոխումներ կանի, և այդ սպասելիքները չարդարացան, հակառակը՝ մարդիկ տեսան, որ ամեն ինչ գնում է դեպի ավելի ավտորիտար պետություն սարքելու ուղղությամբ։

- Ձեր կարծիքով` ո՞ւմ կարելի է համարել հեղափոխության լիդեր կամ լիդերներ:

- Չի կարելի ասել, որ լիդեր չկար: Այդ լիդերը Նիկոլ Փաշինյանն էր: Բայց մյուս կողմից՝ մարդիկ բազմաթիվ պայքարի մասերում, հատվածներում ունեին ինքնուրույնություն՝ ավտոնոմիա: Փաստացի իրենք էին հենց որոշում կայացնողները յուրաքանչյուր դեպքում, երբ օրինակ՝ փողոց էին փակում: Նրանց ոչ ոք չէր ասում՝ գնացեք էս ինչ տեղը, էս ինչ բանն արեք: Այսինքն՝ ընդհանուր ստրատեգիան ներկայացվում էր Նիկոլի կողմից, բայց նաև պետք է նշել, որ այդ ստրատեգիաներն էլ այնպես չէ, որ Փաշինյանը միանձնյա էր որոշում: ՔՊ-ն և «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնությունը, նաև որոշ ակտիվիստներ, դրսից նույնիսկ մասնակցում էին որոշումների կայացմանը, քննարկումների փուլեր էին լինում ազատ, երբ մարդիկ մտածում էին՝ ինչպես պետք է պայքարը մղել: Երբ այդ կայացված որոշումը ներկայացնում էր հանրությանը, հանրությունը դա ընկալում էր որպես սեփական որոշում, այսինքն՝ այդ մարդիկ վստահություն են ներշնչում, որոնք նախապես ավելի փորք խմբերով ինչ-որ քննարկումներ էին անում: Բացի այդ, մարդկանց հոգեհարազատ էր այն, ինչ արվում էր: Հետաքրքիր էր նաև՝ ինչ-որ տեղ ֆեստիվալի մթնոլորտն էր, որը գրավում էր մարդկանց:

- Որո՞նք են հեղափոխության կարևոր քայլերը:

- Ամենակարևորն այն էր, որ նախ ասվեց՝ «մենք չենք մերվելու այս իրավիճակին, մենք սա չենք ընդունում, մենք պատրաստ ենք սրա դեմ պայքարել, մենք հնարավորինս ամեն ինչ անելու ենք, որ իշխանությունների այս սցենարը չիրականացվի»: Էդ առաջին քայլն էր, երկրորդը՝ «այ հենց մենք առաջին գծում ենք լինելու, մենք ենք սկսում, եթե տուժող է լինելու, մենք ենք տուժվելու՝ քաղաքական գործիչներս ու քաղաքացիական ակտիվիստները, որոնք գործում էին «Մերժիր Սերժին» ֆորմատով»: Պարզ նպատակ էր դրված, հասկանալի, ընկալելի, ընդունելի: Մարդիկ չէին ուզում Սերժի իշխանության երկարացում, մարդիկ չէին ուզում, որ պահպանվի այդ ռեժիմը՝ ավտորիտար, օլիգարխիկ, շահարկող, մարդկանց ճնշող, կեղեքող, և փաստորեն հասկանում էին, որ եթե հնարավոր է էնպես անել, որ Սարգսյանը չընտրվի վարչապետ, էդ նշանակում է՝ մենք փաստացի թուլացնում ենք իշխանությունների դիրքերը, հնարավորություն ենք ստանում հաստատել արդեն նոր՝ ավելի արդար քաղաքական ռեժիմ:

Եվ հաջորդ կարևոր բանը էն էր, որ ապակենտրոն պայքար էր, ապակենտրոն գործողություններ, և յուրաքանչյուրն իր անելիքը տեսնում էր։ Կարծում եմ, որ շատ կարևոր դեր խաղաց հենց էն հայտարարությունը, և դրան հաջորդած գործողությունը, որ սկսում ենք ապակենտրոն երթերը, փողոցներ փակելը, կամուրջներ փակելը: Եվ կարծում եմ՝ եթե դա չլիներ, շատ դժվար էր լինելու հասնել հաջողության: Եվ իշխանություններին ավելի հեշտ էր ինչ-որ մի տեղ հավաքված մարդկանց ցրել:

Հա, ի դեպ, ասեմ հետևյալ բանը, որ ես բազմիցս, տարիներ շարունակ, երբ վերլուծում էի քաղաքացիական անհնազանդության ակցիաները, քաղաքացիական դիմադրության փիլիսոփայությունն էի ուսումնասիրում, ներկայացնում, ինքս բազմիցս նշել եմ, որ եթե ուզում ես պայքարդ արդյունավետ լինի, եթե քո նկատմամբ ուժ են կիրառում և քեզ ցրում են, ճիշտ է, որ դու նորից վերադառնաս պայքարի: Այսինքն՝ եթե ցրեցին, լավ դու հնազանդվում ես էդ պահին, բայց հետո նորից գալիս ես, մի քանիսին ազատազրկում են, ուրիշները, ընկերները միանում են պայքարին, իրենց փոխարեն են դուրս գալիս: Մեկի ազատությունն են պահանջում, բայց իրենք ևս մասնակցում են նույն տեսակի գործողությունների և այդպես շարունակ: Եվ այս անգամ, ըստ էության, այդպես եղավ, այսինքն՝ ուժ կիրառվեց, մարդիկ չցրվեցին, կամ եթե ցրվեցին, նորից մի ժամ հետո, երկու ժամ հետո կամ հաջորդ օրը հավաքվեցին: Պարզ խնդիր էր դրված՝ որպես նպատակ: Գրավիչ գործողություններ, ապակենտրոն գործողություններ, մարդիկ իրենց սեփական դերակատարությունն արժևորում են, տեսնում էին, որ իրենք լուրջ գործողությամբ են զբաղված և իրենք իսկապես կարողանում են փաստորեն իրավիճակ փոխել, մթնոլորտ փոխել, դժվարություններ ստեղծում իշխանությունների համար: Այդ զգացողությունը առաջացավ մարդկանց մոտ, դա էլ ամենակարևոր կետերից մեկն էր: Եվ էստեղ, իհարկե, սա միգուցե վիճելի հարց է, բայց ես կարծում եմ, որ իշխանությունների այդ անորոշությունը նույնպես դեր խաղաց, այսինքն՝ իրենք չգիտեին՝ ինչ անել, երբ որ իրենք ուժ կիրառեցին, արդեն ուշ էր: Միգուցե, եթե իրենք ուժ կիրառեին ավելի շուտ այս ամենին գործը չհասներ:

Հարցազրույցներն անց են կացվել GlobNews.am-ի՝ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության պատճառների, հիմնական դերակատարների և հանգամանքների մասին պատմող վերլուծական նյութերի պատրաստման ընթացքում: Նյութերը պատրաստվել են ԵՄ կողմից ֆինանսավորվող «Բաց մեդիա հանգույց» ծրագրի աջակցությամբ: