Այսօր՝ 2019-03-19

Դիդիե Մարուանին նոր դատական հայց է ներկայացրել Ֆիլիպ Կիրկորովի դեմ Լոռիում մտել են 82-ամյա տարեց կնոջ տուն, կպչուն ժապավենով կապել նրա բերանն ու գողացել խնայած փողերը Պաշտոնապես որևէ հիմնավորում չի ներկայացվել՝ ինչու Հայաստանը չի մասնակցում ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին. Արման Բաբաջանյան Տնտեսական զարգացման տեսանկյունից միջնաժամկետ հեռանկարում կանխատեսումները պահպանողական են. Ջանջուղազյան Շվեդիայում հուշարձան կկանգնեցվի՝ ի հիշատակ հայերի ու ասորիների ցեղասպանության Գլխավոր ռեֆորմներ են լինելու, մարդիկ աշխատանք կարող են կորցնել էս պրոցեսում. Արսեն Խառատյան Իմ ընտանիքի անդամների հետ ամբողջ օրը դուրս եմ գալու մեր քաղաքը մաքրելու համար․ Հայկ Մարության (տեսանյութ) Հայաստանը պատրաստում է Բաքվի հետ բանակցությունների նոր ռազմավարություն․ Սաֆրաստյան «Դալմա գարդեն մոլում» թալանել են «Կիոկուշին» կարատեի ֆեդերացիայի նախագահին՝ հափշտակելով կես միլիոն դրամ Հայաստանը վճռական է խորացնելու ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների գործընթացը. ԱԺ նախագահ Արցախի վրա կախված է աբխազականացման վտանգը. Սեֆիլյան Վանդալիզմ Կենտրոնական ավտոկայանում. Բոգոյի մտերիմներն ավերել են նրա նախկին «սենյակները»․ ՀԺ Հայաստանի FAST հիմնադրամի եւ Ինդոնեզիայի BeKraf գործակալության միջեւ հուշագիր է ստորագրվել «Նեթանյահու, մի հատ քաշի՛ր որդուդ ականջը»․ Էրդողանը՝ Իսրայելի վարչապետին Կամ իշխանության վերարտադրություն և ավտորիտարիզմ, կամ պայքար ու հավատ առ փոփոխություն․ Գոռ Մադոյան SkyUp լոուքոսթերը կանոնավոր չվերթներ կիրականացնի Երևան–Օդեսսա և հակառակ ուղղությամբ Ի դեմս իտալական ընկերությունների՝ մենք բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում համագործակցության մեծ ներուժ ենք տեսնում. նախարար 206 արտակարգ դեպք՝ 1 շաբաթում Շամլուղ համայնքի նախկին ղեկավարն ավելի քան 14 միլիոն դրամ է յուրացրել․ ոստիկանություն (տեսանյութ) Վերաքննիչի որոշումը կբողոքարկենք. Քոչարյանի փաստաբան
Երեխաներին փողոցում մոտենում են տարբեր անձինք և թմրանյութեր պարունակող կոնֆետներ առաջարկում. Մարինա Խաչատրյան Մանկապարտեզներին ձիու միս մատակարարելու մեղադրանքով մեկ անձ ձերբակալվել է Պարո՛ն Փաշինյան, ես այն քաղաքացիներից մեկն եմ, որը պատրաստ է տնտեսական հեղափոխության ջահակիրը դառնալու Ազգովի էժան ենք պրծել, որ Ազնավուրին չասաց՝ վե՛ր կաց և քայլի՛ր Երեկ վարչապետի ընտանիքի անդամներից ևս մեկը մամուլին փորձեց դասեր տալ. Սաթիկ Սեյրանյան Քաղաքացին ահազանգում է. հավի թևիկի փոխարեն սառույց են վաճառում- տեսանյութ Երկու գիրք ունես` մեկը նվիրիր. գրքաշատ օր Եղվարդում Վարչապետի հեռանալը անակնկալ էր ժողովրդի համար. «Հրապարակ» Սեռական հարաբերության լուսանկարները հարազատներին ուղարկելու սպառնալիքով տնօրենը 25-ամյա կնոջից պահանջել է 600.000 դրամ Փաշինյանն ասաց՝ իսկ կարող ա գժվեմ ու բեմից հայտարարեմ սրա մասին. Ժպտացինք ու ասացինք՝ ճիշտը դա ա. Միքայել Նահապետյանը՝ թավշյա հեղափոխության մասին. Մաս 1 Այսօրվանից սկսած վարչապետին օր ու արև չեմ տալու. Շարմազանով Ութամյա երեխային ինքնասպանության հասցնելու դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել Հեղափոխություն տեղի չի ունեցել, դեռ պետք է լինի արժեքների հեղափոխություն․ Շահեն Հարությունյան Թե ինչպես կիսատ թողեց ուսումը և Կիևից եկավ Հայաստան՝ շարժմանը մասնակցելու. Գոհարիկ Տիգրանյանը՝ թավշյա հեղափոխության մասին «Դիլիջան» ազգային պարկի վարչական շենք տանող ճանապարհին կրակոցներ են հնչել․ կասկածյալները հայտնաբերվել են (տեսանյութ) Գեղարքունիքում տղամարդուն ողջ-ողջ այրել են. նոր մանրամասներ սահմռկեցուցիչ դեպքից «Լեռնային Ղարաբաղի շրջակա տարածքների վերադարձ Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո, միջանկյալ կարգավիճակ ԼՂ-ի համար». Մինսկի խմբի համանախագահների հայտարարությունը «էդքան սուտ կլինի՞. ականատեսը պատմում է, թե ովքեր են փրկել ոստիկանների կյանքը. «Ասպարեզ» Թավշյա, ոչ բռնի հեղափոխությունը. քայլեր, որ փոխեցին բազմաթիվ իրողություններ Հայաստանում Արտաբյուջետային չլինի, այլ միջոցներ էլ կան պարգևավճարների համար. արտաբյուջետային հաշիվների սառեցումը խոստո՞ւմ, թե՞ ծրագիր
2018-03-27 11:45:06 2018-02-17 11:45:51 2017-10-20 12:23:59 2018-03-16 10:48:17 2019-01-16 10:09:19 2017-09-02 12:20:34 2018-06-02 10:48:52 2018-03-30 10:23:07 2019-01-10 17:41:48 2019-02-13 11:55:05 2018-06-05 11:55:11 2018-03-30 11:27:19

Ովքե՞ր «բուտերբրոդի մեջ» առան Սերժ Սարգսյանին, հեղափոխությունը դարձա՞վ իրողություն. ներկայացնում է Արա Նեդոլյանը

 

Սերժ Սարգսյանի՝ իշխանական ղեկին անվերջ լինելու հանգամանքը մեկ տարի առաջ՝ 2018 թվականի գարնանը, դժգոհություն արտահայտելու համար մարդկանց փողոց դուրս բերեց: Ու Հայաստանում փոփոխություններ տեղի ունեցան, որ հաճախ հեղափոխություն է ներկայացվում: Ե՞րբ սկսվեց գործընթացը, ովքե՞ր սկսեցին, ինչո՞ւ... Globnews.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք՝ իրադարձությունների տարբեր մասնակիցների միջոցով փորձելով ներկայացնել ու բացատրել այն, ինչ տեղի ունեցավ 2018-ին, ինչ աշխարհին հայտնի դարձավ որպես թավշյա հեղափոխություն: Մեր զրուցակիցը հրապարակախոս Արա Նեդոլյանն է:

-Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ ապրիլյան հեղափոխությունը դարձավ հնարավոր:

-Հետադարձ հայցքով նայելիս՝ ավելի շատ զարմացնում է հակառակ բնույթի հարցը՝ ինչու՞ կամ ինչպես հնարավոր դարձավ նախկին իշխանական կարգը, ինչու՞ այդքան հարատև եղավ: Ապրիլյան հեղափոխության արժեքները, պնդումները մանկական նկարի պես պարզ են՝ գողանալը վատ է, մարդուն, հասարակությանը, ժողովրդին չհարգելը, բանի տեղ չդնելը, բռնի իշխելը վատ է, իշխանությունը ժողովրդինն է և սպասարկում է մարդկանց և ոչ հակառակը: Մի խոսքով, մի պարզ ու լուսավոր պատկեր, որով աշխարհն է ապրում, որը մանկապարտեզներում են աշխարհի մարդկանց սովորեցնում, և որը պարզ գրված է մեր սահմանադրությունում /սահմանադրություներում/ և օրենքներում: Այդ ինչպե՞ս էր նախկին իշխանությունը այդքան տարի բոլորին համոզում, որ իր գոյությունը, օրինական բոլոր պարզ ճշմարտությունների խախտումը ունի մի այլ, թաքնված բայց կարևոր իմաստ. այ դա է զարմանալի: Հավանաբար Խորհրդային Միության ժառանգությունն է, որը գիտակցաբար և բացահայտ ասում էր՝ մերժում է «սովորական» արժեքները, քանի որ փորձարկում է մարդկային և հանրային երջանկությանը հասնելու մի ուրույն ու չտեսնված ճանապարհ: Այդպես են ասում նաև ներկայիս կրոնապետությունները, բայց սերժական վարչակարգը ոչ մի նման հիմնավորում չէր բերում, պարզապես մերժում էր նորմալը, բնականը:

Ապրիլյան հեղափոխությունը պետք է լիներ 10 տարի առաջ, և փորձում էր լինել, իբրև մարտիմեկյան հեղափոխություն, ուժով առկախվեց և սպասում էր օրվան, երբ ուժը գոնե մի պահ կթուլանա: Այդ պահը եկավ ապրիլին:

-Ի՞նչն էր անընդունելի նախկին իշխանության օրոք. Փոխվե՞ց, թե՞ մնաց նույնը։

-Հավանաբար, շատ կարևոր դեր խաղացին իշխանության ներսում առաջացած հակասությունները: Իսկ ինչու՞ առաջացան: Հաստատ ասելն հնարավոր չէ, քննիչների ու պատմաբանների համատեղ երկար աշխատանք է այստեղ հարկավոր, բայց պատկերացնենք մի պահ, որ խաղում ենք «սևերի» կողմից, իշխանության դիրքերից: Գալիս է խաղի կանոններով պայմանավորված նախագահ փոխելու պահը, որը անցած անգամ, թեև արյան գնով, բայց ստացվեց: Այս անգամ էլ ամենապարզ ու ձեռնտու ճանապահն է՝ իշխանության ժառանգորդ նշանակել, կամ նույնիսկ օրինակարգ ձևով ընտրել ՀՀԿ համագումարին, ասենք թե դա լինելու է Պողոսյանը: Հետո՝ սովորական կարգով, ընտրակաշառքով, մի քիչ բռնությունով, ընտրախախտումով՝ ապահովել նրա ընտվելը, և վայելել իշխանության հաջորդ տասը տարին: Սակայն, այդ պարզ ճանապարհը անհասկանալիորեն շեղվեց, կոտրվեց, երկարեց, բարդացավ, դարձավ շատ էքսցենտրիկ մի կառույց, որտեղ փոխվում է սահմանադրությունը, Պողոսյան չի ընտրվում կամ նշանակվում, մնում է Սերժը այլ կարգավիճակով, խաղի մեջ են մտցվում երկու անհասկանալի ջոկեր՝ մեկը ժամանակավոր վարչապետն է, մյուսը նոր նախագահը:

Վերջիններս համատեղ ջանքերով վերևից ու ներքևից «բուտերբրոդի մեջ» են առնում Ս. Սարգսյանին, սկսում են ակնառու «սաբոտաժ», ՀՀԿ-ի զանգվածային չկայացած Պողոսյանը պասիվ նայում է այդ ամեն ինչին, իսկ մյուս կողմից՝ ճշգրիտ քաղաքական հաշվարկ արած Նիկոլը սկասում է իր արշավը: Ինչու՞ խախատվեց սևերի տրամաբանական ու հաղթանակ խոստացող խաղը, ինչո՞ւ այդպես շեղվեց՝ չգիտեմ: Կարող եմ ենթադրություններ անել միայն: Մեկը այն է, որ Հայաստանում իրականում փորձակվում էր Պուտինի իշխանությունը հավերժացնելու մոդելը, որը, հաջողության դեպքում, պետք է կրկնվեր Ռուսաստանում: Այս միտքն երբեմն հնչում է ռուսական մեդիադաշտում: Կամ՝ որ իբրև ստվերային արբիտր իշխանախումբն վստահում էր միայն Ս. Սարգսյանին և պատրաստ չէր վստահել Պողոսյանին: Ինչևէ՝ վերը նշեցի, որ հայաստանյան իշխանական կառույցը անբնական էր բոլոր տեսակետներից, իսկ անբնական կառույց պահպանելը և դժվար է, և, ի վերջո, անհանարին երկար ժամանակահատվածում, հերիք է մեկը սխալվի, սայթաքի, ոչ օպտիմալ որոշում կայացնի, և ամեն ինչն սկսվում է փլուզվել: Ժողովրդավարությունը, սահմանադրական, օրինակարգ վիճակն է որ կայուն է, թույլ է տալիս շտկել սխալները:

- Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ աննախադեպ մասշտաբով ժողովուրդը դուրս եկավ բողոքի:

-Նախադեպը հենց մարտի մեկն էր, և ժողովուրդը այն օրվանից պահպանում էր, ինչպես տեսանք, իր բողոքի, նորմալ աշխարհակարգ կառուցելու պատրաստակամությունը: Այս անգամ պարզապես ճիշտ հաշվի առնվեցին մարտիմեկյան դասերը, ժողովրդական հոսանքը չխոչընդոտվեց, կանաչ ճանապահր ստացավ: Ավելի կոնկրետ՝ դե, դրա մասին արդեն շատ է խոսվել՝ ընտրեց բողոքի անընդհատ և ինքնակառավարվող եղանակը, ի տարբերություն հանրահավաքից հանրահավաք ընդհատվող և և կենտրոնացված նախորդ եղանակին, այս երկուսը թերևս բավական են:

-Ո՞ւմ է կարելի համարել հեղափոխության լիդեր:

-Այս անգամ հաշվի էր առնված ինչպես մարտի մեկի, այնպես էլ քաղաքացիական զանգվածային բողոքների փորձը, որոնք ցույց տվեցին որ «մարտավարական», տեղական լիդերությունը հարկավոր չէ, անգամ հիասթափեցնում է մարդկանց, բավական է իրականացնել ռազմավարական լիդերություն, որը Նիկոլ Փաշինյանինն էր: Եվ իր համախոհների խմբինը: Մնացածը անում է մարդկանց նախաձեռնողականությունը, որի պակասը, ինչպես տեսանք, չկար: Նույնն էլ նկատելի էր մարտի մեկին:

-Որո՞նք էին հեղափոխության կարևոր հանգրվանները կամ կարևոր քայլերը, պահերը, իրադարձությունները:

-Շատ կարևոր էին երիտասարդությունն ու կանայք: Նախկին բողոքներում ավելի էր օգտագործվում պատերազմանման, «պայքարի» տրամաբանությունը, այս անգամ՝ սիրո ու համերաշխության, իսկը քաղաքացիական՝ բառի այն իմաստով նաև, որ ոչ ռազմական: Էական էր նաև առաջնորդի՝ Նիկոլ Փաշնյանի այն որակը, որ նա սեփական մարմնով էր ընդունում հեղափոխության ողջ հոգսերը ու վնասները՝ օրերով քայլում էր, փշալարներն հատելով վիրավորվում, բայց և հորդորում էր ուրիշներին դա չանել, բանտ էր ընկնում՝ սեփական մարմինը առավելագույնս գցում էր խաղի մեջ: Դա շատ ազնիվ էր: Դրա հետ զուգահեռ պահպանվում էր հիմնական առանձնահատկությունը որ հեղափոխությունը տոն է և ոչ թե մարտիրոսություն, այս տրամաբանության մեջ է նաև վենդետայից հրաժարումը:

-Թավշյա հեղափոխությունն արդեն փա՞ստ է։

-Փաստ է այն իմաստով, որ սկզբում նշեցի՝ վերականգնվեց սկզբնական պարզ և բնական աշխարհապատկերը, գծանկարը, որ երկինքը վեևում է երկիրը՝ ներքևում, գիշերը մութ է ցերեկը լույս, մարդիկ հնարավորություն ստացան հայտնվել վերջապես իսկական ու բնական, այլ ոչ թե ֆանտասմագորիկ, հիվանդ երևակայության շնունդ աշխարհում: Բայց հայտնվելը դեռ քիչ է, այդ աշխարհում պետք է կյանք ապրել, իսկ այ դա համար արդեն հարկավոր են հանրային կյանքի արժեքային մի շարք հստակացումներ, որոնց հիման վրա ստեղծվում են ռազմավարություններ ու քաղաքական գաղափարներ: Դա է հեղափոխության շարունակությունը, և այստեղ, կա մի զգացում, որ այդ բաները սկսել են հապաղել, դրանց պակասը հեղափոխության օրակարգում ավելի է իրեն զգացնել տալիս: Սակայն, կարծում եմ, որ մեկ տարին համբերելու ողջամիտ ժամկետ է, սկզբից սովորենք մի կյանքին, որտեղ պարզապես չեն գողանում, չեն բռնանում, իշխանությունը չեն զավթում, ձեռքներիցս առնում, ծառ չեն կտրում, պատմական շենք չեն փլում, թեև, այո, պատանիներին շարունակում են ամեն շաբաթ սպանել սահմանում, իսկ աղջիկները աշխատում են օրը տասներկու ժամ հինգը հազարով: Դա նույնչափ բացարձակապես անընդունելի է, և քանի դեռ չեն էլ նշմարվել այդ հարցերն լուծելու ճանապարհները, անգամ հանրությունում դա չի էլ ձևակերպվում իբրև հիմնահարց՝ մենք չենք կարող ասել, որ հղափոխությունն հաղթել է: Ընդամենը երկուսը բերեցի, բայց պարզ է որ նման հարցերը շատ են և հեղափոխությունը հենց դրանց լուծումը տալու համար է արվում:

-Ի վերջո, ինչի՞ հեղափոխություն է տեղի ունեցել՝ արժեքներ, իշխանություն, հասարակական կարծիք, մոտեցում, թե՞․․․․

-Կարելի է մի շարք հիմնարար արժեքներ դիտարկել իբրև հեղափոխության հիմնասյուն, և բոլոր այդ մոտեցումները՝ Ձեր թվարկածները նույնպես կլինեն արդարացված: Ուստի ես կառանձնացնեմ այն արժեքը, որ ինձ է ամենակարևորը թվում, դա կլինի զուտ իմ, սուբյեկտիվ կարևորումը: Կարծում եմ, դա քաղաքաբնակությունն է: Մարդիկ հարյուր տարուց ավելի գալիս էին տարբեր երկրներից, այստեղ ենթարկվում իշխանական ճնշումների և սպանությունների անգամ, դժվար էին իրար հետ լեզու գտնում, քիչ-քիչ վստահում իրար և բավականաչափ ընդունակ չէին համատեղ քաղաքական, քաղաքացիական, տնտեսական, մշակութային ու անձնական գործողություն իրականացնել, համընդհանուր բարեկեցություն գիտակցել: Կարծում եմ՝ այժմ դա բեկվեց, կամ սկսում է բեկվել, ծնվում է առողջ սոցիալական օրգանիզմ: Մենք ունեցանք, ինչպես անգլերենում է ասվում, «հաջողության պատմություն», որը համընդհանուր է, ընդհանուր ջանքերով է արված: Մարդիկ իրար փողոցներում կարող են պարզ դեմքով նայել, կարող են անգամ փորձել ժպտալ անծանոթներին: Դա է, իմ պատկերացմամբ, քաղաքաբնակությունը:

Հարցազրույցներն անց են կացվել GlobNews.am-ի՝ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության պատճառների, հիմնական դերակատարների և հանգամանքների մասին պատմող վերլուծական նյութերի պատրաստման ընթացքում: Նյութերը պատրաստվել են ԵՄ կողմից ֆինանսավորվող «Բաց մեդիա հանգույց» ծրագրի աջակցությամբ: