Այսօր՝ 2020-05-30 | RSS | FACEBOOK

2019-11-19 10:16:17 2020-01-15 11:02:47 2017-10-20 12:23:59 2018-03-16 10:48:17 2019-01-16 10:09:19 2017-09-02 12:20:34 2019-11-20 11:06:50 2019-11-19 09:27:18 2019-11-13 11:40:48 2019-11-21 09:15:52 2020-01-23 08:14:55 2020-01-16 10:27:17

Կամ իշխանության վերարտադրություն և ավտորիտարիզմ, կամ պայքար ու հավատ առ փոփոխություն․ Գոռ Մադոյան

 

Globnews.am-ը ներկայացնում է հարցազրույցների շարք` հեղափոխության տարբեր մասնակիցների և իրադարձություններին տարբեր տեսանկյուններից մոտեցող մասնագետների միջոցով փորձելով ներկայացնել ու բացատրել այն, ինչ տեղի ունեցավ 2018-ին, ինչ աշխարհին հայտնի դարձավ որպես թավշյա հեղափոխություն: Մեր զրուցակիցը քաղաքագետ, պատմագետ Գոռ Մադոյանն է։

- Ինչպե՞ս ապրիլյան հեղափոխությունը դարձավ հնարավոր:

- 10-ամյակի ընթացքում իշխանության ուզուրպացիան բերել էր սոցիալական լիֆտերի բացակայության, հատկապես հասարակությունը չուներ ինքնադրսևորվելու և մասնագիտական աճի հնարավորություններ։ Պետական բոլոր խողովակները խցանված էին կլիենտական կապերի, հովանավորչության և ԽԾԲ-ների կողմից։ Այդ պատճառով էլ հեղափոխության ամենակտիվ մասնակիցները հենց երիտասարդներն էին։

- Ի՞նչն էր տարբերվում նախկին փորձերից:

- Տարերայնություն, ապակենտրոնացում, ցանցայնություն ու նախաձեռնողականություն։ Ահա հիմնական մեխանիզմները, որոնք սովորել էին նախորդ քաղաքացիական անհնազանդության փորձերի ձախողման վրա։ Առաջին՝ ապակենտրոնացումն ընդդեմ «Էլեկտրիկ Երևանի», երկրորդ՝ նախաձեռնողականությունն ընդդեմ մեկ կենտրոնից կառավարման դասական հանրահավաքային մոդելի։ Եվ, իհարկե, իշխանության գիտակցումը, որ բռնությունը լուծման տարբերակ չէ։

- Ի՞նչ պայմաններ փոխվեցին, կամ մնացին նույնը։

- Գլխավոր պայմանը 3-րդ տարբերակի բացակայության ընկալումն էր․ կամ իշխանության վերարտադրություն և ավտորիտարիզմ, կամ պայքար ու հավատ առ փոփոխություն։ Երկրորդը՝ խարիզմատիկ առաջնորդ, որը չուներ նախկին ձախողումները, պետական կառավարման առումով անբիծ էր ու ճիշտ ժամանակին հայտնվեց ճիշտ տեղում։

- Ինչպե՞ս և ինչո՞ւ աննախադեպ մասշտաբով ժողովուրդը դուրս եկավ բողոքի։

- Աննախադեպ մասշտաբը պայմանավորված էր 10-ամյա լճացմամբ, անհուսության ընկալմամբ ու խմբային պայքարի ապակենտրոնացած ու վարակիչ բնույթով, երբ օրեցօր ավելի ու ավելի խմբեր էին միանում պայքարին։ Օրինակ, փողոցները փակողները փակում էին նաև աշխատանքի գնացողների և երթևեկության մասնակիցներին՝ նրանց ուղղակի դարձնելով անհնազանդության մասնակից։

- Ինչո՞ւ ապրիլին և ինչո՞ւ հենց այն եղանակով, որով իրագործվեց հեղափոխությունը։

Եղանակի մասին արդեն խոսել եմ, որ նախորդ փորձերի ձախողված պատճառների ուսումնասիրությունն էր՝ ապակենտրոնացման, ցանցայնության ու նախաձեռնողականության։ Իսկ ապրիլին, որովետև երկիրը մոտ մեկ ամիս փաստացի իշխանություն՝ ի դեմս նախագահ-վարչապետի, չէր ունենում և դա լավ հնարավորություն էր պայքարի համար։

- Ո՞ւմ կարելի է համարել հեղափոխության լիդեր կամ լիդերներ:

- Հեղափոխության միակ առաջնորդը Նիկոլ Փաշինյանն էր, իսկ շարժիչը՝ ակտիվ ու ինքնակազմակերպված խմբերը՝ բոլորն իրենց տարբեր օրակարգերով, բայց մի նպատակով՝ կասեցնել Սերժ Սարգսյանի վերարտադրությունը։ Հեղափոխությունը բացի Փաշինյանից այլ առաջնորդ չուներ և դրա ցուցիչը նրա համարյա անսահմանափակ լեգիտիմությունն էր հեղափոխության առաջին երկու ամսում։

Շարունակելի...

Հարցազրույցներն անց են կացվել GlobNews.am-ի՝ Հայաստանում տեղի ունեցած հեղափոխության պատճառների, հիմնական դերակատարների և հանգամանքների մասին պատմող վերլուծական նյութերի պատրաստման ընթացքում: Նյութերը պատրաստվել են ԵՄ կողմից ֆինանսավորվող «Բաց մեդիա հանգույց» ծրագրի աջակցությամբ: